Akademia Nedir?
- Kavramlar ve Tanımlar
Akademia, bir terim olarak milattan önce 387 yılında Platon tarafından bir felsefe okulunun ismi olarak kullanılmıştır. Bu terim, günümüzdeki “üniversite” kavramını oluÅŸturan bileÅŸenlerden birisi olan “akademi” terimine öncülük ve iÅŸaret etmektedir.
Akademia bir okul olarak ise Platon tarafından kurulan ve giriÅŸinde “Matematiksel olanı kavramamış olan, buraya girmesin! (Ageometretos medeis eisito!)” yazısı bulunan felsefe okuludur. Okulun giriÅŸinde bulunan bu metin, Akademia’nın matematiksel ve akılcı bir düşünceyle temellendirildiÄŸine iÅŸaret etmektedir.
- Akademia Felsefesi, Akademia’nın Düşünsel Düzlemi
Platon, öğretmeni olan Sokrates’in izinden giderek batı felsefesini bugün bile ÅŸekillendirmekte olan önemli bir felsefe ekolünün kurucusu olmuÅŸtur. Bu ekol, aynı zamanda felsefe tarihinin en önde gelen okullarından birisi olan Akademia Okulu’nun ekolüdür.
Akademia ekolü, kuruluÅŸ döneminde materyalist düşünceye yönelmiÅŸtir. Daha sonraları, Arkesilaos ile birlikte okulun düşünsel yönü de “kuÅŸkuculuk”a doÄŸru kaymıştır. Bu dönemden sonra “KuÅŸkucu Akademia”nın en önemli düşünürleri olarak Arkesilaos ve Karneades ön plana çıkmışlardır.
- Akademia’nın Tarihsel Çerçevesi
Atina’nın kuzeybatısında, bahçeler içinde bir beden eÄŸitimi okulunu satın alan Platon burada Akademia ismini vereceÄŸi okulunu kurmuÅŸtur. Platon aynı zamanda kendi felsefe yaÅŸantısının en önemli dönemlerini de bu okulda geçirmiÅŸtir. Platon’un en önemli eserlerini hayata geçirdiÄŸi Akademia Okulu, daha sonraları Platon’un ardılları olan Arkesilaos, Karneades ve Larissalı Philton gibi filozoflar tarafından da yaÅŸatılmış ve Platon felsefesini bütün düşünce dünyasına yaymıştır.
Akademia, yüksek düzeyli kapsayıcı etkisini batı felsefe dünyası üzerinde bugün bile bütün canlılığı ve güncelliğiyle hissettirmektedir.
Platon’a göre onun Akademia’da yetiÅŸtirdiÄŸi insanlar ileride Yunan ÅŸehirlerinde siyasi liderlik yapacak ve politika düzeleceklerdir.
Akademia Okulu düşünce dünyasında çok uzun bir sürece büyük bir önem arz etmiÅŸtir. Platon’un ölümünden sonra ise okul gerçek etkinliÄŸini yitirmeye baÅŸlamıştır. Platon’dan sonra okulun liderliÄŸini yürüten Speussippos, Ksenokrates, Krates gibi isimler Platonun felsefesine ek bir ÅŸeyler katamamışlardır. Daha sonraları, Arkesilaos’la birlikte okulun “Yeni Akademia” diye bilinen ikinci dönemi baÅŸlamıştır. Arkesilaos, doÄŸruyu bilmenin olanaksız olduÄŸunu söyleyerek Platon’un görüşleri ile taban tabana zıtlaÅŸmış ve ona karşıt bir görüş ortaya çıkarmıştır.
Akademia, aynı zamanda “Akademos” olarak da bilinmektedir.
Bugün kullandığımız ”akademi” terimi Akademia’dan gelen bilim ve sanat topluluklarını ifade etmektedir.
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
